Ćwiczenia
kognitywno-motoryczne
w badaniach naukowych

... czyli nie musisz nam wierzyć na słowo!

Najlepsze dostępne dowody naukowe potwierdzają to, co widzimy na co dzień na naszych salach: ćwiczenia wielozadaniowe w modelu kognitywno-motorycznym, czyli jednoczesne ćwiczenie umysłu i ciała, to potężne narzędzie w walce o sprawność w dojrzałym wieku. Regularny trening tego typu skutecznie poprawia równowagę, mobilność, chód oraz funkcje poznawcze u osób starszych.

Jest to szczególnie widoczne i skuteczne w grupach o podwyższonym ryzyku upadków oraz u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI).

Jak wybraliśmy poniższe artykuły?

Aby dać Ci pełen i rzetelny obraz, wyselekcjonowaliśmy dla Ciebie kilkanaście publikacji o najwyższej wartości praktycznej i naukowej. Są to głównie randomizowane badania kontrolowane (najwyższy standard w nauce) oraz najnowsze metaanalizy, czyli zbiorcze analizy wyników dziesiątek niezależnych badań z całego świata. Skupiliśmy się wyłącznie na badaniach oceniających jednoczesne wykonywanie zadań ruchowych i umysłowych.

Poniżej znajdziesz najważniejsze wnioski płynące z tych prac, przetłumaczone na język polski. Dla osób chcących zgłębić temat do każdego podsumowania dołączyliśmy bezpośredni odnośnik (DOI) do oryginalnej, anglojęzycznej publikacji – wystarczy kliknąć w tytuł danego artykułu.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Ye i in., International Journal of Nursing Studies (2024)

Badana grupa: 20 badań klinicznych; 1477 osób starszych z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI) lub demencją

Najważniejsze wnioski:
• Poprawa ogólnych funkcji poznawczych, funkcji wykonawczych, pamięci roboczej i płynności chodu.
• Złagodzenie objawów depresji.
• Najmocniejsze i najbardziej pewne dowody naukowe uzyskano dla ogólnej poprawy sprawności umysłu.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Ali i in., The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease (2022)

Badana grupa: 21 badań klinicznych; 2221 osób starszych ze zdiagnozowanym pogorszeniem funkcji poznawczych (w tym z chorobą Alzheimera)

Najważniejsze wnioski:
• Zauważalna poprawa ogólnej sprawności umysłowej.
• Bardzo wyraźna poprawa równowagi oraz zminimalizowanie tzw. kosztu podwójnego zadania (lepsze radzenie sobie z rozpraszaczami w ruchu).

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Gao i Liu, Geriatric Nursing (2025)

Badana grupa: Badania kliniczne z udziałem niezależnych osób starszych (mieszkających we własnych domach)

Najważniejsze wnioski:
• Poprawa chodu oraz równowagi statycznej i dynamicznej.
• Wzrost sprawności funkcji wykonawczych mózgu.
• Wyraźna redukcja całkowitego ryzyka groźnych upadków w codziennym życiu.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Mirelman i in., The Lancet (2016)

Badana grupa: 302 osoby starsze (60–90 lat) z wysokim ryzykiem upadku

Najważniejsze wnioski:
• Trening z wymuszonym zaangażowaniem uwagi znacząco obniżył częstość upadków w porównaniu do klasycznego treningu fizycznego.
• Pozytywny efekt utrzymał się przez pełne 6 miesięcy po zakończeniu cyklu zajęć.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Liao i in., Frontiers in Aging Neuroscience (2019)

Badana grupa: 34 osoby starsze z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI)

Najważniejsze wnioski:
• Poprawa w testach badających sprawność umysłu (m.in. test Stroopa) i lepsze parametry chodu.
• Tylko trening angażujący umysł poprawił płynność chodu u seniorów w sytuacjach, w których ich uwaga była rozproszona.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Lai i in., Frontiers in Aging Neuroscience (2025)

Badana grupa: 72 osoby starsze ze zdiagnozowanym zespołem słabości (fizyczne wyczerpanie rezerw organizmu i pogorszenie pamięci)

Najważniejsze wnioski:
• Wyraźne cofnięcie objawów zespołu słabości (frailty).
• Poprawa wyników w testach oceniających pamięć oraz równowagę w ruchu.
• Wyniki zauważalnie lepsze niż po standardowej edukacji zdrowotnej.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Scarmagnan i in., American Journal of Physical Medicine & Rehabilitation (2024)

Badana grupa: 40 niezależnych osób starszych (mieszkających we własnych domach)

Najważniejsze wnioski:
• Wyraźna poprawa stabilności posturalnej ciała, mobilności i ogólnych funkcji poznawczych względem grupy niećwiczącej.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Park, Healthcare (2022)

Badana grupa: 58 osób w wieku 65+ mających za sobą niebezpieczne upadki w przeszłości

Najważniejsze wnioski:
• Trening kognitywno-motoryczny przyniósł znacznie lepsze efekty w zapobieganiu upadkom niż klasyczny trening samej równowagi.
• Korzyści obejmowały wyraźną poprawę równowagi statycznej, dynamicznej oraz szybkości myślenia.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: De Maio Nascimento i in., International Journal of Environmental Research and Public Health (2023)

Badana grupa: 44 zdrowe, starsze kobiety

Najważniejsze wnioski:
• Zauważalna poprawa równowagi, płynności chodu, siły kończyn dolnych oraz części funkcji poznawczych.
• Korzystny efekt treningów utrzymał się również 12 tygodni po całkowitym zakończeniu cyklu zajęć.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Wang i in., Games for Health Journal (2021)

Badana grupa: 20 niezależnych osób starszych (mieszkających we własnych domach)

Najważniejsze wnioski:
• Wzrost sprawności funkcji wykonawczych i zdolności „hamowania” niepożądanych, automatycznych reakcji organizmu.
• Poprawa sprawności i pewności codziennego chodzenia na zewnątrz (lepsza podzielność uwagi bezpośrednio przełożyła się na bezpieczeństwo).

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Park, Brain & Neurorehabilitation (2021)

Badana grupa: 36 osób starszych z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI)

Najważniejsze wnioski:
• Większa poprawa zdolności umysłowych (podzielności uwagi) niż po samym treningu poznawczym wykonywanym na siedząco.
• Zaobserwowano wyższą „efektywność neuronalną” mózgu, co oznacza, że po cyklu treningowym mózg wolniej męczył się przy trudnych zadaniach.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Jardim i in., Baltic Journal of Health and Physical Activity (2021)

Badana grupa: Zdrowe, niezależne osoby starsze (mieszkające we własnych domach)

Najważniejsze wnioski:
• Znacząca poprawa pamięci epizodycznej, uwagi, mobilności, siły nóg oraz ogólnej jakości życia.
• Zauważono, że taki model zajęć jest wręcz idealny do bezpiecznego wdrożenia w klubach i centrach seniora.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Perrot i in., Mental Health and Physical Activity (2018)

Badana grupa: 69 osób starszych z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI)

Najważniejsze wnioski:
• Choć każdy ruch przyniósł uczestnikom korzyści, to właśnie trening jednoczesny (ciało i umysł pracujące w tym samym czasie) wygenerował najwięcej pozytywnych zmian.
• Badanie to udowadnia twardą przewagę treningu kognitywno-motorycznego nad ćwiczeniami izolowanymi.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Falbo i in., BioMed Research International (2016)

Badana grupa: 36 zdrowych i aktywnych osób starszych

Najważniejsze wnioski:
• Tylko połączenie ruchu z zadaniami umysłowymi uchroniło seniorów przed spadkiem „refleksu umysłowego”.
• Dłuższe zachowanie pełnej bystrości umysłu w ruchu uchroniło ćwiczących przed potknięciami w chwilach rozproszenia uwagi.

Autorzy, czasopismo, data publikacji: Anderson-Hanley i in., American Journal of Preventive Medicine (2012)

Badana grupa: 102 osoby starsze (mieszkańcy osiedli senioralnych)

Najważniejsze wnioski:
• Ćwiczenia połączone z ciągłym zadaniem intelektualnym poprawiły sprawność mózgu mocniej niż tradycyjny ruch, przy dokładnie tym samym wydatku energetycznym i zmęczeniu fizycznym uczestników.
• Odnotowano aż 23% mniejsze ryzyko postępu pogorszenia pamięci u osób trenujących wielozadaniowo.